Van oudsher schiepen mensen zich goden die het leven van uiteindelijke zin voorzagen. Essentieel daarbij was de beleving dat die goden juist niet door de mens geschapen waren. In die veelal onopgemerkte religieparadox speelde geloof een hoofdrol – maar niet altijd, zo blijkt uit een zoektocht door de godsdienstgeschiedenis. Zoals in de Europese middeleeuwen. Ook toen werd soms zonder geloof religie gecreëerd, in de hoop op religieuze beleving.