Het onderzoek 'God in Nederland' heeft de kern gemist. Want er is niet alleen maar krimp, individualisering en horizontalisering: er is ook een immer groeiende onderstroom aan bewustwording en zelfontwikkeling. Is dat allemaal horizontaal gericht? Kijk elkaar in de ogen. Dan zie je God die naar zichzelf kijkt.
Lees meer over




Het voorbeeld van in het zwart van elkaars ogen kijken lijkt me slecht gekozen. Alleen al vanuit de biologie horen we regelmatig: ("no touch, no talk,) no eye contact" met honden, want dan nemen ze de leiding over, m.n. in het paringsritueel, de verdediging van jou en het territorium, etc. (zie de elementaire lessen van The Dog whisperer Cesar Millan op National Geographic Channel) Bij apen in dierentuinen geschiedt hetzelfde; als je ze aankijkt - zegt men - menen ze dat je met hen wil copuleren. De raad aan mensen die dierentuinen bezoeken is dan ook vaak (ook al zit er een hek tussen mensen en dieren): apen moet je niet aankijken. Niet ten onrechte dus. Zijn mensen in beginsel dan werkelijk zo anders dan dieren? Ik geloof er niets van. Dat veel mensen hun ogen neerslaan bij de onverwachte of eerste ontmoeting of met maatschappelijk hoger- dan wel lager geplaatsten is m.i. dus niet louter een culturele of religieuze, morele aangelegenheid: aangeleerde zedigheid, maar een aangeboren reactie van schaamte en teken van niet-beschikbaarheid. Ik geloof niet dat we dat selectieve automatisme zomaar moeten opgeven, of te pas en onpas moeten inzetten. We gunnen van nature (?) via onze ogen en gedrag alleen betrouwbare geliefden die ons respecteren toegang tot een deel van ons duistere innerlijk; we zijn selectief, met goede redenen. (Zelfbehoud, lijf- en machtbehoud.) Want wat U niet noemt, terwijl het voor m.n. christelijke mystiek en de bekering essentieel is, dat is de exclusieve mentale liefdevolle overgave aan de/een Levende welke uitmondt in een duurzame relatie/contact op zielsniveau. Christelijke mystici maken hun ego juist kleiner, opdat de ruimte voor God groter wordt in hen én in de wereld! Voor hen die zich met wat U "zelfontwikkeling" in nieuwe spiritualiteit noemt bezighouden gaat het daarentegen in eerste instantie 'slechts' om ons individuele ik, om mij/ons; dus om zelfbevestiging, daarvoor wil men de ruimte vergroten. (Kijk eens hoe geweldig ik ben!) De ander is dan ook feitelijk een object dat gebruikt wordt. (Er moet een veilige setting zijn weliswaar, wordt altijd gezegd, maar dat onderstreept op zich reeds dat er gespeeld wordt met gevaarlijk spul.; misbruik is niet uitgesloten.) Bovendien, al dat zoeken naar verbinding (met anderen, de zon/maan of nondescripte kosmos enz.): het blijft vaag, dromerig, zweverig en voert nimmer tot vrijheid, meer onafhankelijkheid en zelfstandigheid. En wie wil dat nu eigenlijk: nog meer afhankelijk worden van anderen; onophoudelijke 'connection' zoeken met de dode maan of kosmos, een goeroe etc.? We leven in een gebroken wereld, vol 'getekende' en tekortschietende mensen die voor een deel sterk neigen naar zelfbegoocheling en humbug, vergeet U dat niet? Wie zoals in de christelijke mystiek daarentegen een echte liefdesband aangaat met Christus en zijn Woord, die is nooit meer lang alleen. Je kunt bij Hem, bij Maria, de Schrift enz. altijd terecht, en de liefde die je hen schenkt, krijg je beslist terug in veelvoud, zelfs in een concentratiekamp of op de elektrische stoel. Of uw "innerlijke ontwikkeling" voor de mensheid dan ook werkelijk zo'n grote vooruitgang betekent? Ik zie het meer als het protestantisme; de nadruk op het Woord en de letter bevredigt uiteindelijk niet. De zintuigen en het hart (bevindelijkheid) wil ook aan hun trekken komen. Zonder overgave aan een levende geliefde die "ons meer nabij (is) dan wij onszelf nabij zijn" (Augustinus' Belijdenissen I, 1) kunnen we niet. Nieuwe spiritualiteit is m.i. dus niet per se beter, dichter bij echte waarheid en heil met substantie uitkomend omdat ze gedemocratiseerd is. We blijven verantwoordelijk voor onze keuze voor de Geest die we volgen. Meer aandacht voor de noodzakelijke "onderscheiding der geesten" lijkt me zeer wenselijk omdat we mensen onszelf en anderen om vele redenen maar wat graag én gemakkelijk om de tuin leiden.