Een leerling in een zentempel stond bekend om zijn ijver. Dag en nacht mediteerde hij. Eten vergat hij regelmatig, slapen vond hij tijdverspilling. Hoe harder hij zijn best deed, hoe dichter hij dacht te komen bij zijn doel: verlichting.
Na verloop van tijd werd hij mager en uitgeput. De tempelmeester sprak hem aan: “Waarom haast je je zo?”
“Ik ben op weg naar verlichting”, antwoordde de leerling. “Er is geen tijd te verliezen.”
De meester glimlachte. “Hoe weet je dat de verlichting voor je uit rent, zodat jij er achteraan moet jagen? Misschien loopt ze wel achter je. Misschien hoef je alleen maar stil te staan om haar te ontmoeten.”
We leven in een cultuur van vooruitgang. Van doelen stellen, plannen maken en onszelf ontwikkelen. Zelfs het verlangen naar rust wordt een vorm van onrust. We haasten ons naar het weekend, naar de vakantie, naar het pensioen.
Soms zoeken wij naar iets wat allang aanwezig is. Verlichting is in veel spirituele tradities geen eindstation dat ooit bereikt moet worden. Het is eerder een kwaliteit van aanwezig zijn. Een moment waarop het verzet tegen de werkelijkheid wegvalt.
Ikzelf heb daar ooit iets van ervaren toen ik het allerminst verwachtte. Jaren geleden verloor ik bij een ongeluk vrijwel alle vingers van mijn linkerhand. De pijn was overweldigend. En toch gebeurde er iets merkwaardigs. Terwijl de pijn als een storm door mij heen trok, ontdekte ik dat er ook een plek was waar die storm niet kwam. Een stille ruimte van rust, licht en openheid. Alsof het oog van de orkaan zich midden in mij bevond.
Dat moment leerde mij iets wat ik sindsdien niet meer vergeten ben: vrede verschijnt niet pas als alle problemen zijn opgelost. Soms openbaart zij zich juist midden in de pijn.
Misschien is dat ook wat de tempelmeester zijn leerling probeerde duidelijk te maken: dat verlichting zich niet laat veroveren. Dat zij niet het resultaat is van genoeg inspanning. Dat zij zich hooguit laat ontvangen.
In de joodse traditie wordt dit op een andere manier prachtig onder woorden gebracht. Twee rabbi’s discussiëren over de vraag waar God te vinden is. De een zegt, zich baserend op een gezaghebbende tekst : “God is toch overal? Niets kan toch bestaan zonder Zijn aanwezigheid?” Waarop de ander zegt: “Dat is waar, maar in de mens kan God enkel daar zijn waar Hij binnengelaten wordt.”
Verlichting, God of hoe je het ook noemen wilt, die hoogste staat van zijn waarin je samenvalt met de eenheid achter alles – je komt er enkel door stil te vallen. Door werkelijk aanwezig te zijn. Door niet voortdurend onderweg te zijn naar een ander, beter moment of naar een andere, betere versie van jezelf.
Herken jij jezelf in die haastige leerling? Ben je weleens zo hard op zoek naar rust, geluk of vervulling dat je niet meer ziet dat het vlak voor je neus al aanwezig is? Misschien hoeft verlichting niet gevonden te worden. Misschien wacht zij al die tijd geduldig op jou.
Hans Wopereis (1962) begeleidt mensen, teams en organisaties in hun zoektocht naar bezieling en groei. Tot 5 jaar geleden was hij mede-directeur en -eigenaar van ITIP, school voor leven en werk. Hij is schrijver van Het licht en de korenmaat en Bezieling werkt. De illustraties in dit artikel zijn gemaakt door Flor Lambach.
Dit artikel is te lezen in Volzin magazine (editie 2026/06). Het nummer is te bestellen via de VOLZIN webwinkel.
Geef een reactie
Je moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.
