Verdel zag de sympathie van de rechtse christenen voor Trump al eerder dit jaar tanen. “De evangelicals bleken verdeeld te zijn over bijvoorbeeld de oorlog met Iran en Trumps immigratiebeleid. In juni zei ongeveer de helft al dat zijn beleid op deze terreinen niet strookt met hun christelijke waarden.”
Trump zelf leek er niet aan te twijfelen dat de evangelicals hem blind zouden steunen bij de tussentijdse verkiezingen.
“Hij dacht inderdaad dat hij de conservatieve christelijke achterban stevig aan zich had gebonden, maar hij sprak niet namens alle gelovige Amerikanen. Witte evangelicals zijn overwegend Republikeins blijven stemmen. Onder zwarte protestanten, latino-katholieken en andere religieuze groepen was en is de steun voor Democraten traditioneel veel groter.
Bovendien draaiden deze midterms voor veel kiezers niet om hun geloof maar om de economie, de kosten van levensonderhoud - affordability - en de gevolgen van Trumps beleid. Trumps beroep op christelijke waarden heeft hem dus niet kunnen redden.”
Hoe verklaar je het succes van de veelal jonge Democraten die van hun religiositeit geen geheim maken?
“We zagen heel duidelijk bij deze verkiezingen voor het Huis van Afgevaardigden, de Senaat en politieke functies in de staten dat religie ook bij Democraten een steeds zichtbaardere rol speelt. Neem James Talarico, die een Senaatszetel won in Texas. Hij is presbyteriaans seminarist en verweeft zijn geloof nadrukkelijk met zijn politieke boodschap.
Voor Talarico gaat christendom over naastenliefde, solidariteit en opkomen voor mensen die het moeilijk hebben. Die overtuiging kwam in zijn overwinningsspeech luid en duidelijk aan de orde. In Kansas won democraat Adam Hamilton - een methodistische predikant - een Senaatszetel met een boodschap die vergelijkbaar is met die van Talarico.
De verkiezing van Democraat Abdul El-Sayed in Michigan is ook bijzonder: hij wordt de eerste moslim met een zetel in de Senaat. Hij maakte tijdens zijn campagne geen geheim van zijn islamitische achtergrond. Gezamenlijk lieten deze Democratische kandidaten zien dat religie en progressieve politiek prima kunnen samengaan.
Dat beeld staat haaks op wat de Republikeinen graag beweren: dat zij het alleenrecht hebben op de combinatie van politiek en geloof - en dat dat het christelijke geloof moet zijn.
De politieke strijd gaat dus meer en meer ook over wie mag bepalen wat religieuze waarden betekenen in de Amerikaanse politiek.
Trump en zijn bondgenoten leggen de nadruk op traditie, nationale identiteit en conservatieve opvattingen over abortus en gender. De religieuze Democraten benadrukken juist waarden als gelijkwaardigheid en sociale rechtvaardigheid. Dat is geen afscheid nemen van religie in de politiek. De Democraten geven er een heel andere invulling aan.”
Jij zag een verlies voor de Republikeinen al maanden geleden aankomen maar je durfde niet te hopen op een blauwe tsunami.
“Mijn inschatting was dat Trump en de Republikeinen hun meerderheid in het Huis van Afgevaardigden zouden kwijtraken. Ik vond het moeilijker te voorspellen dat de Democraten ook zo’n grote meerderheid in de Senaat zouden veroveren. Het speelveld voor de Democraten was bij de Senaat lastiger en we zagen daarom enkele spannende races.
Toch was de belangrijkste reden voor mijn verwachting niet dat Amerikanen massaal van politieke kleur zouden veranderen, maar dat Trump sinds de presidentsverkiezingen van 2024 een te zware last voor zijn partij was geworden. Zijn populariteit was in twee jaar tijd sterk gedaald.
In een Reuters/Ipsos-peiling voorafgaand aan de midterms keurde nog slechts 33 procent van de Amerikanen Trumps functioneren goed. Tegelijkertijd zag je dat Democratische kiezers gemotiveerder waren om te gaan stemmen dan aanhangers van de Republikeinen.
Maar reken je niet rijk: Trump is politiek nog niet uitgespeeld. Zijn trouwe achterban blijft buitengewoon loyaal. Het is wel zo dat hij qua wetgeving de komende twee jaar een lame duck president is die niks meer kan zonder de Democraten, maar de Democraten kunnen niet zomaar presidentiële decreten blokkeren.”
Jij schatte eerder in dat de meeste christenen Trump trouw zouden blijven maar je zag wel al scheurtjes in hun loyaliteit.
“De witte evangelicale protestanten waren altijd Trumps sterkste troef. In januari 2026 keurde 69 procent van hen zijn functioneren nog goed. In juli van dit jaar lag de steun onder de religieus-conservatieve groep ‘Faith First Conservatives’ nog op 77 procent.
Maar mijn opvatting dat we de christelijke kiezer niet moeten reduceren tot ‘de evangelicale Trump-stemmer’ is juist gebleken. Religie bleef voor veel witte christenen een belangrijke reden om Republikeins te stemmen, maar Trump moest steeds opnieuw bewijzen dat zijn politieke keuzes aansluiten bij hun morele wereldbeeld. Dat is hem onvoldoende gelukt.
Daarom had mijn geld gezet op een Democratische meerderheid. Niet omdat de christelijke achterban Trump massaal de rug zou toekeren, maar omdat zijn eens zo betrouwbare coalitie tekenen van slijtage begon te vertonen. De teleurstelling onder christenen heeft de Democraten zeker geholpen bij het boeken van hun verpletterende overwinning.”
Kirsten Verdel (1978) is Amerika-deskundige, bestuurskundige en Trump-watcher. Ze publiceert over Trumps besluiten en de impact daarvan op www.reportersonline.nl. Verdel publiceerde vorig jaar het boek De eerste 100 dagen van Trump (2025). In 2008 werkte ze op het landelijk hoofdkwartier van de Democraten voor de campagne van de Democratische presidentskandidaat Barack Obama waarover ze het boek Van Rotterdam naar het Witte Huis (2009) schreef.
Je moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.
